Dlaczego żelazo jest tak ważne?

Dlaczego warto pilnować ilości żelaza w organizmie? Co sprawia, że jest tak kluczowym składnikiem? Co może prowadzić do jego niedoboru? Czym różni się niedobór żelaza od niedokrwistości z niedoboru żelaza? Przyglądamy się temu tematowi ze wszystkich stron.

Odpowiednie wypełnienie zapasów żelaza w organizmie jest niezbędne. Ale dlaczego ten niezbędny mikroelement jest tak ważny? Co może wskazywać na jego niedobór? U kogo może wystąpić i jak zapobiec nadmiernemu spadkowi jego poziomu? Jeśli chcemy poznać odpowiedzi na te pytania, musimy zacząć od hemoglobiny.

Hemoglobina

Hemoglobina to białko wytwarzane w czerwonych krwinkach, którego głównym zadaniem jest transport tlenu w organizmie. Zadanie to wykonuje dzięki atomom żelaza obecnym w strukturze hemoglobiny – dokładnie 4 – które umożliwiają jej wiązanie cząsteczek tlenu.

Związany tlen hemoglobina przenosi za pośrednictwem układu krążenia do tkanek, gdzie po jego oddaniu wiąże dwutlenek węgla i transportuje go do płuc, aby mógł zostać usunięty z organizmu.

Nieprawidłowy poziom hemoglobiny może być spowodowany rozpadem czerwonych krwinek, krwawieniem lub chorobą, jednak najczęstszą przyczyną jest to, że szpik kostny nie jest w stanie wytworzyć ich w wystarczającej ilości z powodu braku atomów żelaza niezbędnych do ich syntezy.

Przyczyną niewystarczającej produkcji czerwonych krwinek, a tym samym hemoglobiny, może być również niedobór kwasu foliowego lub witaminy B12, obecność toksyn czy jakaś choroba, jednak najczęstszą przyczyną anemii jest niedobór żelaza.

Żelazo

Jak widać, żelazo ma kluczowe znaczenie dla zaopatrzenia organizmu w tlen i tym samym dla prawidłowego metabolizmu energetycznego oraz funkcji poznawczych i odpornościowych. Są one ważne nie tylko dla utrzymania ogólnego stanu zdrowia – liczą się także w sporcie.

Utrzymanie optymalnego poziomu żelaza w organizmie jest niezbędne dla osób aktywnie uprawiających sport, ponieważ jego niedobór może znacząco wpływać na ich wytrzymałość, nastrój, odczuwane zmęczenie oraz wyniki na treningach i zawodach.

Sportowcy są bardziej narażeni na wyczerpanie zapasów żelaza, co wynika z hemolizy wysiłkowej (rozpadu czerwonych krwinek). Jej przyczynami mogą być uszkodzenia czerwonych krwinek przez kurczące się mięśnie, kwasica, wysoka temperatura ciała, a niekiedy krwawienia w żołądku lub jelitach.

Hemoliza typu foot-strike: zgłębiając ten temat, szybko natrafisz na pojęcie hemolizy foot-strike (hemolizy wywołanej uderzeniami stóp o podłoże). Tak określa się zjawisko, w którym czerwone krwinki przepływające przez naczynia włosowate stóp ulegają uszkodzeniu podczas biegu pod wpływem uderzeń stopy o podłoże. Wyniki badań przeprowadzonych w tym zakresie nie dają jednak jednoznacznej odpowiedzi co do roli tego zjawiska w hemolizie wysiłkowej.

Dodatkowymi czynnikami ryzyka mogą być następujące sytuacje, w których rośnie prawdopodobieństwo wystąpienia niedoboru żelaza i anemii z niedoboru żelaza:

• Dieta wegetariańska lub wegańska
• Sporty wytrzymałościowe, w których organizm jest znacznie dłużej narażony na stres wywołany wysiłkiem.
• U sportsmenek – utrata krwi podczas menstruacji
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
• Młodzi sportowcy w okresie dojrzewania, którzy wciąż rosną
• Treningi na dużych wysokościach

Ciąg dalszy nastąpi

W kolejnym artykule przedstawimy objawy niedoboru żelaza oraz najlepsze sposoby zapobiegania mu, a także podpowiemy, co możesz zrobić, gdy problem już wystąpi.

Narupon Promvichai – zdjęcie pobrane z serwisu Pixabay.